Bối cảnh

Máy biến áp phân phối 560kVA – 35(22)/0,4kV được cấp nguồn qua FCO và tuyến cáp ngầm 22kV. Máy đã vận hành khoảng 4 năm, phụ tải thường xuyên chỉ khoảng 30% công suất định mức.

Hiện tượng

Một chiều tối mùa hè, nhà máy bất ngờ mất điện áp pha L3.

Kiểm tra phía hạ thế ghi nhận:

L1-L2: khoảng 400V

L2-L3: khoảng 230V

L1-L3: khoảng 230V

Tại cột điện 22kV, FCO pha L3 đã rơi.

Diễn biến sự cố

Sau khi kiểm tra sơ bộ và chưa phát hiện bất thường rõ ràng, đơn vị quản lý vận hành quyết định đóng điện lại một lần để khoanh vùng sự cố. Pha đầu tiên đóng bình thường, nhưng ngay khi đóng đến pha L3, cầu chì 22kV nổ tức thời, đồng thời xuất hiện dấu hiệu phóng điện tại khu vực nối đất phía cáp trung thế.

Câu hỏi then chốt

Sự cố nằm ở cáp 22kV hay bên trong máy biến áp?

Các phép thử chuyên sâu sau đó cho thấy tuyến cáp 22kV vẫn đáp ứng yêu cầu, trong khi các thông số liên quan đến pha L3 của máy biến áp xuất hiện khác biệt rõ rệt so với L1 và L2.

Các khả năng cần xem xét

Theo kinh nghiệm kiểm tra hiện trường, một số khả năng cần được xem xét:

Điều đáng suy nghĩ

  • Máy biến áp mới vận hành khoảng 4 năm, cáp 22kV không có vấn đề.
  • Không thiếu dầu.
  • Phụ tải chỉ khoảng 30%.
  • Công tác kiểm tra định kỳ vẫn được thực hiện.

Vậy tại sao một thiết bị có tuổi thọ thiết kế hàng chục năm lại xảy ra sự cố nghiêm trọng khi đang mang tải thấp?

Qua quá trình xem xét lịch sử vận hành thiết bị, một chi tiết đáng chú ý xuất hiện: bộ chuyển nấc phân áp đã được thao tác để phục vụ chuyển điện từ 35kV xuống 22kV.

Nếu cơ cấu chuyển nấc không được đưa chính xác về vị trí định vị theo yêu cầu của nhà sản xuất, tình trạng tiếp xúc bên trong không đảm bảo là một trong những giả thuyết cần được xem xét. Vấn đề không chỉ là "đã xoay về nấc số 3 hay chưa" – điều cần quan tâm còn là cơ cấu có thực sự định vị hoàn toàn đúng vị trí hay không.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là một hướng khoanh vùng. Việc kết luận nguyên nhân cuối cùng cần dựa trên kết quả kiểm tra trực tiếp bên trong máy biến áp và các bằng chứng kỹ thuật liên quan.

Hậu quả

Sự cố không chỉ có thể gây hư hỏng máy biến áp mà còn khiến toàn bộ phụ tải phía sau mất điện đột ngột, dây chuyền sản xuất dừng hoạt động và thời gian khôi phục nguồn kéo dài nếu nhà máy không có phương án dự phòng.

Khuyến nghị

Đối với máy biến áp, công tác bảo trì và đặc biệt là các thao tác liên quan đến bộ chuyển nấc phân áp cần tuân thủ đúng tài liệu và hướng dẫn của nhà sản xuất.

Khi xảy ra sự cố, không nên chỉ dựa vào một phép đo riêng lẻ để kết luận. Cần kết hợp hồ sơ thiết bị, lịch sử bảo trì, sơ đồ cấp điện, dấu vết hiện trường và các phép thử phù hợp để từng bước khoanh vùng nguyên nhân.

Xin lưu ý:
Hiện tượng giống nhau chưa chắc có cùng nguyên nhân. Nội dung trên chỉ mang tính định hướng kỹ thuật ban đầu. Việc xác định nguyên nhân chính xác cần dựa trên hiện trường, hồ sơ thiết bị và kết quả đo kiểm phù hợp.

"Mỗi case trong thư viện này đều được xây dựng từ hiện tượng đã từng xảy ra trong thực tế. Một số chi tiết kỹ thuật và quy trình xử lý được lược bỏ nhằm bảo vệ tài sản chuyên môn và quyền riêng tư của khách hàng."